EriCare: Info voor Hulpverleners
Infopagina voor hulpverleners.
(Zoek je info over de groepssessies, klik dan hier.)
Klik hier voor de Homepage
Infopagina voor hulpverleners.
(Zoek je info over de groepssessies, klik dan hier.)
Deze pagina wil voldoen aan de vele vragen die we kregen naar aanleiding van ons groepsprogramma EriCare.
De tekst is samengesteld op basis van diverse bronnen waarnaar we hieronder verwijzen.
De pagina is in ontwikkeling. Dit vormt de achtergrondinfo bij een reeks vormingen voor eerstelijnsactoren voor Stad Gent i.s.m. de Conventie Eerstelijnspsychologische Zorg
Open Netwerk krijgt bijna dagelijks vragen van hulpverleners over de begeleiding van mensen afkomstig uit Eritrea. Met deze pagina hopen we je alvast op weg te helpen.
Bij de begeleiding van mensen uit Eritrea werkt een rustige, praktische aanpak het best.
Deze pagina bundelt wat kennis en eenvoudige tips voor maatschappelijk werkers, straathoekwerkers en begeleiders:
Ken de achtergrond:
Korte uitleg over de situatie in Eritrea, de gemeenschap hier en waarom je bij voorkeur kiest voor een tolk uit Eritrea die Tigrinya spreekt. Ietwat kennis tonen over Eritrea aan de mensen in begeleiding is een goede start.
Werk in kleine stappen:
Hoe je met korte gesprekken van twintig minuten en één duidelijke actie per afspraak rust en overzicht bewaart.
Gebruik directe hulpmiddelen:
Bijvoorbeeld EriCalm (een "app" met twee korte ontspanningsoefeningen) of verwijs naar het YouTube-kanaal Bana Mental Health.
Kruispunt van handel en de Rode Zee:
Al in de oudheid was het gebied rond Eritrea een knooppunt van handel tussen Afrika, het Midden-Oosten en de Middellandse Zee. Denk aan het oude koninkrijk Aksum en de havens aan de Rode Zee waar specerijen, goud en wierook passeerden.
Koffiecultuur en de band met Jemen:
De Hoorn van Afrika en Jemen delen een eeuwenoude band door handel over het smalle water van de Rode Zee.
Hieruit ontstond een rijke koffietraditie (de koffieceremonie). Koffie drinken is in Eritrea een sociaal ritueel van gastvrijheid, gemeenschap, rust en verbinding.
Kolonisatie en de strijd om het land:
Eind negentiende eeuw werd Eritrea een Italiaanse kolonie. Dat zie je nog aan de gebouwen in de hoofdstad Asmara.
Na de Tweede Wereldoorlog kwam het gebied onder Brits bestuur en werd het later door de Verenigde Naties gekoppeld aan Ethiopië.
Ethiopië schafte de zelfstandigheid af, wat leidde tot een bloedige onafhankelijkheidsstrijd van dertig jaar (1961-1991).
Onafhankelijkheid in 1993:
Na tientallen jaren van zware offers werd Eritrea in 1993 officieel onafhankelijk onder leiding van president Isaias Afewerki en zijn bevrijdingsbeweging EPLF.
Veel mannen én vrouwen die al langer in Europa zijn, hebben gevechtservaring als "Freedom Fighter".
Meer weten?
Lees het heldere en gratis boek "Eritrea en Eritrese vluchtelingen" Mirjam van Reisen en Klara Smits
De onafhankelijkheid kwam met een nare nasmaak: er kwam wel onafhankelijkheid, maar geen vrijheid.
De hoop slaat om in dictatuur:
Na het feest van de onafhankelijkheid in 1993 hoopten veel burgers op democratie en vrede.
De grondwet werd aangenomen, maar nooit ingevoerd.
President Isaias Afewerki en zijn partij (PFDJ) trokken alle macht naar zich toe en schaften verkiezingen en het parlement af.
Het kantelpunt: de dag van de journalisten (18 september 2001):
Terwijl de wereld keek naar de aanslagen van 11 september in de VS, voerde het Eritrese regime een genadeloze zuivering uit.
In september 2001 pakte de overheid alle kritische politici (de G-15) en onafhankelijke journalisten op.
Onafhankelijke kranten werden van de ene op de andere dag verboden.
Vele journalisten verdwenen spoorloos in geheime woestijngevangenissen,
zonder proces of contact met hun familie (zie ook Pen Vlaanderen).
Sindsdien bestaat er enkel nog staatspropaganda en heerst er totale censuur.
Drie grote vluchtelingenstromen:
De eerste golf (onafhankelijkheidsoorlog, jaren 70 en 80): Hele families vluchtten voor het geweld van het Ethiopische leger. Zij kwamen vaak samen en goed georganiseerd aan in Europa.
De tweede golf (grensoorlog 1998-2000): Mensen vluchtten voor het nieuwe grensconflict tussen Eritrea en Ethiopië, vaak via Soedan en Egypte richting Israël.
De derde en huidige golf (vanaf ca. 2010): Jongeren en niet-begeleide minderjarigen die de eindeloze dienstplicht en de folteringen ontvluchten. Zij reizen vaak alleen, zonder vangnet, en worden onderweg geconfronteerd met zware mensenhandel in Libië en op de Middellandse Zee.
De kloof tussen generaties:
De oudere generatie vocht zelf in de oorlog en blijft de soevereiniteit van het land verdedigen.
Kritiek op het regime voelt voor hen soms als een verraad aan de gevallen strijders.
De jonge generatie: Kent alleen maar stilstand, armoede en dwangarbeid in het leger via het schoolkamp Sawa.
Gevolgen voor de hulpverlening:
Leven in een dictatuur laat zijn sporen na . Als hulpverlener krijg je te maken met mensen die doorgaans volgzaam zijn, op tijd komen, instemmen. De onzichtbare stress is zeer groot, uiterlijk merk je niets van de angst, de boosheid of ontgoocheling.
Meer weten:
Luister naar AFRIKAST Aflevering 93: Eritrea: Het Noord-Korea van Afrika
De overheid controleert mensen ook in het buitenland via de ambassade en informanten. Het is onduidelijk hoe efficiënt deze controle is, maar men slaagt er wel in ook mensen in veiligheid bang te maken.
Mensen die Eritrea verlieten worden onder druk gezet, er wordt een 2 procent belasting verwacht. Deze is noodzakelijk om bvb documenten te krijgen.
Het leven van familieleden in Eritrea kan in gevaar komen doordat andere familieleden gevlucht zijn. Daardoor zwijgt men liever uit angst dat familie gevaar loopt.
Onder jongeren is er strijd tussen aanhangers van het regime ('de roden') en tegenstanders ('de blauwen', zoals Brigade Nhamedu). Het kwam al enkele keren tot conflicten waarbij tegenstanders van het regime pro-regime bijeenkomsten verstoorden . Zie bvb deze reportage.
Banken en contant geld
In Eritrea kan de overheid banktegoeden op elk moment blokkeren of afpakken.
(Spaar)geld op een bankrekening voelt daardoor onveilig, ook in BelgiË.
Cliënten nemen leefloon of steun vaak in één keer contant op.
Gevolgen voor de hulpverlening:
Het wantrouwen naar anderen is zeer groot. Dit maakt het werken met een tolk moeilijk.
Men kan niet open spreken, dit is te gevaarlijk.
Vraag niet door naar familileleden of persoonlijke verhalen. Beperk u tot de hoogst noodzakelijke info.
Meer weten:
lees het heldere "Eritrea en Eritrese vluchtelingen" Mirjam van Reisen en Klara Smits
Opgelet, wat volgt zijn enkele uitspraken die we oppikten tijdens de sessies EriCare. We geven wat duiging en geven een tip voor de hulpvlener.
"Alleen zijn we verloren"
De Eritreese cultuur is een gemeenschapscultuur. Iemand die helemaal alleen is, voelt zich verloren.
Een klassiek gesprek één op één gesprek op een bureau voelt onnatuurlijk, afstandelijk en beangstigend.
Daarom kozen we met EriCare voor een groepsprogramma. In dit programma zijn we zeer voorzichtig om niet iemand aan te spreken, of de mening te vragen van indiduën. Eerder benoemen we wat "we horen", wat we weten van "anderen". bvb. "mensen die leven in thuisloosheid vertellen me dat ..."
Tip voor het één op één gesprek:
Verwacht en vraag niet meteen naar een antwoord.
Leg in helder taal opties voor, kom er later op terug. Tussendoor kan men aftoetsen met het netwerk.
"Een antwoord moet juist zijn"
Zoals eerder besproken, opgroeien in een dictatuur en repressie laat zijn sporen na.
Authoriteit wordt gevreesd en ja, ook jij al hulpvelner belichaamt machtsverschil.
Wanneer een directe vraag gesteld wordt: "Wat is jouw mening?", "Wat wil jij?" dan krijg je vaak te maken met een mentale verkramping. Immers, wat is het juiste antwoord.
Tip voor de hulpverlening:
Kader de vraaag en laat weten dat jouw vraag een "Belgische vraag " is. Een vraag die je moet stellen.
ER is geen "juist" antwoord. Concretiseer opties en verwacht niet meteen een antwoord.
"Ik ben niet geholpen"
Onze Westerse hulpverlening zet heel hard in op respinsabulisering, eigenaarschap en veerkracht.
Te hard voor mensen die verloren zijn.
Meer dan mensen uit landen die minder repressief zijn zorgt het historisch wantrouwen naar staat er voor dat men niet weet wat "het goede" is om te doen.
Mensen krijgen te horen waar ze hulp kunen vinden (bvb bij het OCMW) om dan door verwezen te worden naar mutualiteit, CAW, VDAB, woonwinkel, ....
Een dokter stuurt iemand naar de Kinesist die oefeninge, geeft die men thuis moet doen.
Tip voor de hulpverlening:
Probeer heel concreet iets te doen waarmee illustreert dat je iets kan beteken.
Wees duidelijk wat kan. bvb Wekelijks drie keer bellen ivm afspraak om huis te bezichtigen.
"Libie is geen plaatsaanduiding"
Wanneer iemand laat weten dat ze via "Libië" kwamen dan is dit geen routebeschijving.
Het is codetaal dat iemand ontvoering, foltering of misbruik heeft gezien en/of meegemaakt.
Tip voor de hulpverlening:
Ga daar niet meteen dieper op in maar laat blijken dat je wel weet dat mensen de ergste dingen meemaken.
Belangrijk is om het te hebben over de mogelijke fysieke gevolgen (in algemene termen), en iemand toe te leiden naar een arts of Wijkgezonheidscentrum.
"Mij dokter helpt mij niet"
Kwetsbaarheid tonen in een gemilitatriseerde samenleving is taboe.
Daarom zullen de meeste pas (te) laat naar een dokter gaan met een klacht.
Artsen in België krijgen doorgaans te maken met mensen die vrij snel tot bij hen komen.
Tip voor de arts:
Begrijpbaarheid eers: Maak gebruik van tolk of Intercult.
Vraag door naar de periode van de klacht.
Hoe praat je over vrouwenbesnijdenis (VGV)?
Koppel het onderwerp uitsluitend aan lichamelijke gezondheid of een doktersbezoek.
Wat zeg je? "vele vrouwen uit de Hoorn van Afrika hebben pijn bij het plassen of tijdens de regels door ingrepen van vroeger. Als jij daar ooit last van hebt, kunnen we een afspraak maken bij een vrouwelijke dokter die dit goed kent en kan helpen zonder oordeel."
Algemene tip voor de hulpverlener: Eén afspraak = één actie
Deze tip geldt voor iedereeen die onderr grote stress staat, maar we herhalen even.
Beperk elk contact tot één duidelijke taak (bijvoorbeeld alleen de inschrijving bij het ziekenfonds regelen).
Houd gesprekken kort: Stop na twintig tot dertig minuten, voor de aandacht wegvalt.
Stuur een actieve herinnering: Geef geen briefjes mee.
Stuur kort tevoren een WhatsApp-bericht met het uur en een foto van de voordeur van je kantoor.
Meer weten over stress en vluchtverhaal:
link
EriCalm is een webapp, een app die op smartphone en in de browser werkt.
Op de smartphone kan de app ook geïnstalleerd worden.
De app biedt 2 eenvoudige ontspanningsoefeningen aan met instructies in het Tigrinya.
De ademhalingsoefening 4-4-4-4 en de tapping oefening (een knop naar de youtube pagina)
Klik hier voor EriCalm.
Naar een idee van www.care4refugees.com.
Het doel van dit kanaal is het bespreekbaar maken van belangrijke thema's rond geestelijke gezondheid bij Tigrinya-sprekers.
Geestelijke gezondheid is essentieel voor onze lichamelijke gezondheid en om optimaal te kunnen functioneren in het leven. EROVER PRATEN is nog maar het begin van gezondheid en herstel.
Je kan dit kanaal zo aanraden: link
Men is zeer actief en wekelijks zijn er nieuwe posts.